Veiligheid en prestaties

De veiligheidsgordel bestaat 60 jaar

De moderne veiligheidsgordel is zestig jaar oud! Het ideale moment om te bekijken hoe deze innovatie van Volvo Cars van de wereld een veiliger plaats heeft gemaakt voor iedereen en blijft evolueren naarmate we een nieuw tijdperk van persoonlijk reizen betreden.

DOOR: LEO WILKINSON

Nils Bohlin: de ingenieur van Volvo die al een miljoen levens redde

De beweging waarmee we onze veiligheidsgordel over onze schouder trekken en vastklikken, is een natuurlijke reflex geworden. Wanneer we in de auto stappen, denken we wellicht meer aan de muziek die we willen opzetten of aan het adres dat we in ons navigatiesysteem willen invoeren. Maar er zit veel meer achter die vertrouwde gordel dan je zou denken. In 2019 is het exact zestig jaar geleden dat de driepuntsgordel een standaarduitrusting op een seriemodel werd, toen Volvo Cars hem invoerde bij de 121 Amazon en de PV544.

En hoewel de auto’s van vandaag ons beschermen met kooien van hoogwaardig staal, talrijke airbags, zorgvuldig ontworpen kreukelzones en hypermoderne, actieve veiligheidssystemen, blijft de driepuntsgordel onze eerste bescherming tegen de extreme kracht van een botsing. Aan het oerdegelijke basisontwerp kan nog altijd geen enkele andere oplossing tippen, en de afgelopen zestig jaar hielp geen enkel veiligheidselement voor auto’s zoveel levens te sparen of letsels te beperken. De National Highway Traffic Safety Administration van de Verenigde Staten is formeel: “Je veiligheidsgordel omdoen is veruit de doeltreffendste manier om jezelf te beschermen bij een ongeval.”

Een voorgeschiedenis in de luchtvaart
De man achter de moderne driepuntsgordel was ingenieur Nils Bohlin van Volvo Cars. Bohlin was vertrouwd met de impact van bewegende krachten op het menselijke lichaam, want in zijn vorige job werkte hij als luchtvaartingenieur mee aan de ontwikkeling van schietstoelen. Toen hij in 1958 bij Volvo Cars aan de slag ging, was het zijn taak om de veiligheid op de weg te verbeteren. Zijn eerste opdracht? Het ontwerp van de veiligheidsgordel verfijnen.

Andere fabrikanten hadden al diverse twee- en driepuntsgordels ontwikkeld en Volvo Cars had al tweepuntsgordels in enkele modellen geïnstalleerd. Toch merkte Bohlin dat die technologie voor verbetering vatbaar was. Hij ontwierp een gordel die de inzittende beter tegenhield en contact hield met de sterkste delen van het lichaam, namelijk de borstkas en het bekken. “Zowel de bovenkant van de borstkas als het onderlichaam moeten veilig op hun plaats worden gehouden, met één riem over de borst en een andere over de heupen”, zei Bohlin indertijd.

Aangezien het gebruik van de veiligheidsgordel in die tijd niet verplicht was, lette Bohlin erop dat hij zo gebruiksvriendelijk en verstelbaar mogelijk was. Alleen zo zouden de mensen vlugger geneigd zijn om hem te dragen. “We moesten een eenvoudige oplossing vinden”, zei hij. “Want hoe efficiënt de gordel ook is, als hij niet wordt gebruikt, dient hij tot niets.”

Een geschenk voor de wereld
Bohlins uiteindelijke ontwerp was zo succesvol, dat het in essentie nauwelijks is veranderd. Lotta Jakobsson werkt als Senior Technical Leader, Injury Prevention in het Volvo Cars Safety Centre: “Er heeft nog niemand een beter alternatief uitgevonden. De gordel blijft dus het belangrijkste veiligheidssysteem in auto’s. Het unieke aan de gordel in vergelijking met andere veiligheidselementen is dat hij bescherming biedt bij elk type crash. Zonder gordel geen veiligheid, zo eenvoudig is het.”

Nils Bohlin werd in 1989 opgenomen in de Hall of Fame for Safety and Health en in 2002 in de National Inventors Hall of Fame voor zijn bijdrage aan de verkeersveiligheid over de hele wereld. De impact van Bohlins innovatie was niet alleen te danken aan de doeltreffendheid van zijn ontwerp, maar ook aan de beslissing van Volvo Cars om het octrooi open te laten. Zo kon elke voertuigenfabrikant van de technologie profiteren.

“Bohlin perfectioneerde de geometrie van de driepuntsgordel en het ontwerp van de schuifgesp”, zegt Lotta. “Deze kennis hebben we met iedereen gedeeld. En dit heeft geholpen om de wereld een beetje veiliger te maken, zoals dat past bij de mensgerichte filosofie van Volvo Cars.”

De ramingen variëren, maar de cijfers suggereren dat de driepuntsgordel sinds 1959 meer dan een miljoen levens heeft gered en in miljoenen andere gevallen de ernst van de letsels bij een botsing heeft beperkt. Michiel van Ratingen, secretaris-generaal van Euro NCAP, het testprogramma voor de veiligheid van voertuigen, is resoluut: “De driepuntsgordel blijft de belangrijkste technologische uitvinding voor de veiligheid ter wereld. Auto's standaard uitrusten met veiligheidsgordels en de invoering van wetten op dat vlak heeft wereldwijd geleid tot een aanzienlijke, merkbare daling van het aantal sterfgevallen en letsels bij zowel bestuurders als passagiers. Bovendien heeft de uitvinding van de driepuntsgordel de weg geëffend voor heel wat andere innovaties die de autogebruikers elke dag opnieuw helpen te beschermen, van airbags tot beschermingssystemen voor kinderen.”

De driepuntsgordel blijft de belangrijkste technologische uitvinding voor de veiligheid ter wereld.

MICHIEL VAN RATINGEN, SECRETARIS-GENERAAL, EURO NCAP

Veiligheid in constante evolutie
Hoewel de vertrouwde riem en gesp op zich in de loop der jaren weinig veranderd zijn, evolueert de technologie achter de veiligheidsgordel steeds sneller. Volvo Cars blijft een pionier in deze ontwikkelingen, die het resultaat zijn van technologische vooruitgang en steunen op de inzichten die de onderneming te danken heeft aan haar unieke focus op levensechte ongevallen.

De eerste grote doorbraak kwam er in 1969: gordels kregen een oprolmechanisme, dat de speling in de gordel helpt te verminderen en meer comfort biedt. In 1971 verschenen gordelverklikkers op het toneel en een jaar later werden de driepuntsgordels op de achterbank ingevoerd.

Nog zo’n punt waarop heel wat vooruitgang is geboekt, zijn de gordelspanners. Die worden geactiveerd wanneer een crash onvermijdelijk is en spannen de veiligheidsgordel strak aan, zelfs al draagt de inzittende volumineuze kleding. Volvo Cars bracht zijn eerste versie op de markt in 1987 en bleef de technologie verfijnen. Vandaag de dag zijn gordelspanners zowel vooraan als achteraan in Volvo’s beschikbaar. De spankrachtbegrenzers, die het risico op letsel aan het bovenlichaam verminderen, deden hun intrede in 1996. Vanaf 2000 werden een reeks nieuwigheden ingevoerd, waaronder een gordelverklikker voor alle zitplaatsen en gordelspanners die worden geactiveerd wanneer de auto over de kop gaat, om de inzittenden op hun plaats te helpen houden.

Tegenwoordig zijn de meeste nieuwe auto’s van Volvo verkrijgbaar met elektrisch intrekbare veiligheidsgordels vooraan. Deze spannen zich aan wanneer de auto merkt dat er een aanrijding langs voor of langs achter dreigt, zodat de inzittenden zich in de best mogelijke positie bevinden. Omdat deze functie omkeerbaar is, kan ze vroeger en vaker worden geactiveerd dan een conventionele gordelspanner. Als er geen ongeval gebeurt, keert de gordel terug naar zijn normale spanning. Bij een ongeval werken beide technologieën samen om de best mogelijke bescherming te bieden. Ook wanneer het systeem detecteert dat de auto van de weg is afgeraakt, worden de elektrisch intrekbare gordels geactiveerd. In combinatie met een unieke stoelstructuur is dit een wereldprimeur die helpt letsels te verminderen bij een van de meest voorkomende types van ongevallen.

Een nieuw tijdperk voor reizigers
We gaan een spannende toekomst tegemoet met zelfrijdende auto’s, die onze wegen nog veiliger kunnen maken. Maar waar past de veiligheidsgordel in dat plaatje? De Volvo 360c conceptauto, onthuld in 2018, biedt alvast een mogelijke suggestie. De 360c wil een alternatief voor vliegtuigreizen in eerste klasse worden. Het is een volledig zelfrijdende auto waarin de inzittenden kunnen ontspannen, werken of zelfs slapen. De veiligheidsingenieurs van Volvo Cars bestudeerden hoe verschillende posities van de inzittenden een invloed kunnen hebben op de veiligheid. Voor wie wil slapen in de auto, ontwikkelden ze het prototype voor een speciaal veiligheidsdeken, dat dezelfde functie vervult als de veiligheidsgordel.

“Het systeem volgt waar je bent en past zich aan, zodat het contact maakt met de sterkste delen van je lichaam”, zegt Lotta Jakobsson. “Het is gebaseerd op de principes van Nils Bohlin, maar aangepast aan mensen die neerliggen terwijl ze reizen.”

Voorlopig is de 360c een springplank om het debat over de mogelijke evolutie van auto’s de komende jaren aan te wakkeren. Hij biedt niet op alles een antwoord, maar wat we wel zeker weten, is dat veiligheid altijd centraal zal staan in alles wat Volvo Cars doet. Wat de toekomst ook voor ons in petto heeft. En ook al is de veiligheidsgordel zestig jaar oud, op een of andere manier zal hij een van de belangrijkste elementen van onze auto blijven.

Veiligheid ten top: vier dingen die u niet wist over de veiligheidsgordel

• Organisaties voor verkeersveiligheid over de hele wereld schatten dat het gebruik van een veiligheidsgordel vooraan in de auto de kans op een dodelijk letsel met ongeveer 50% vermindert.

• Het Duitse octrooibureau noemde de driepuntsgordel een van de acht belangrijkste gepatenteerde uitvindingen voor de mens tussen 1885 en 1985.

• Volgens de National Highway Traffic Safety Administration redt de veiligheidsgordel alleen al in de VS zo’n 15.000 mensenlevens per jaar.

• Volvo Cars gebruikte zijn opvallende ‘since 1959’ logo op veiligheidsgordels voor het eerst in 2014, bij de XC90. Vandaag staat dit logo op alle modellen van de 90-reeks.