Mobiliteit

XC90 staat voor … de stad van morgen

Hoe gaan we ons in de toekomst verplaatsen in de steden? We praten in Boston met twee vooraanstaande pioniers over de duurzame transportoplossingen van de toekomst. Van 3D-geprinte, zelfvarende boten tot 'vliegende' pods op zonne-energie.


DOOR: STEPHEN WORTHY | FOTO'S: ANDREW SHAYLOR

De Volvo XC90 op pad in de straten van Boston

Steden oefenen al duizenden jaren een aantrekkingskracht op ons uit. Aanvankelijk ontstonden ze rond plekken met fysieke troeven (een rivier, een haven of een gemakkelijk te verdedigen plaats) of in de buurt van natuurlijke rijkdommen zoals steenkool of ijzererts. Al snel ontwikkelden steden zich minder op een willekeurige manier maar net meer gestructureerd. In het midden van de 19e eeuw hervormde Georges-Eugène Hausmann het hart van Parijs. Hij liet brede lanen en parken aanleggen. Toch had vooral de uitvinding van de auto de grootste invloed op hoe onze steden er vandaag uitzien, of ze nu eeuwenoud of gloednieuw zijn.

Maar volgens experts zullen onze steden in de komende vijftig jaar de meest radicale verandering ondergaan. Deze 'heruitvinding' wordt grotendeels bepaald door de snelle veranderingen in onze persoonlijke mobiliteit. Denk maar aan elektrisch rijden, zelfrijdende wagens en ons streven naar een koolstofneutrale levensstijl.

Als we één plaats moeten opnoemen waar mobiliteit in de stad van de toekomst daadkrachtig wordt heruitgevonden, dan is het Boston wel. Dit hightech knooppunt is de thuishaven van enkele van 's werelds meest prestigieuze, vooruitstrevende academische instellingen. Hier kan het werk van mensen zoals professor Carlo Ratti – architect-ingenieur, medeoprichter van ontwerpbureau CRA (Carlo Ratti Associati) en hoofd van het Senseable City Lab programma aan het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology (MIT) – en Mike Stanley – CEO en oprichter van het persoonlijke openbare transitsysteem Transit X – de manier waarop we ons verplaatsen in de stad van morgen op zijn kop zetten.

Autonome watertaxi's
“Ontwikkelingen in zelfrijdende technologie en 3D-printen zullen verstrekkende gevolgen hebben op hoe we ons in de steden – en niet alleen op het land – verplaatsen”, zegt professor Carlo. Hij en zijn collega's van het Senseable City Lab werkten samen met het Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions aan het onderzoeksproject Roboat. Deze rechthoekige boten zonder bestuurder hebben een opensourcedesign en kunnen en masse worden geproduceerd met een 3D-printer.

Momenteel varen op de Amsterdamse grachten prototypen van deze boten rond als test. Met sensoren en camera's vinden ze perfect hun weg. Ze kunnen worden ingezet voor persoonlijk vervoer, leveringen, vuilnisophaling en de verzameling van milieugegevens. De boten kunnen zelfs aan elkaar worden gekoppeld als één structuur en zo een tijdelijke brug of een drijvend podium vormen.

'Vliegende' persoonlijke pods
Mike Stanley, die aan MIT is afgestudeerd, heeft Transit X opgericht. Dit persoonlijke openbare transitsysteem op zonne-energie maakt gebruik van een netwerk ultradunne rails op hoogte waarop 'vliegende pods' mensen vervoeren in de stad, meestal langs bestaande wegen. Een aantal proefprogramma's zitten in de pijplijn, waaronder enkele in de VS en één in Kigali. De hoofdstad van Rwanda krijgt namelijk steeds meer een innovatieve naam dankzij baanbrekende programma's op het vlak van milieu en duurzaamheid. De pods vervoeren maximaal vier personen met een snelheid van 72 km/u. en zoeven aan rails voorbij, op dezelfde hoogte als de meeste stadsbruggen.

“Elke podway kan net zo veel passagiers aan als een snelweg met vijftien rijstroken”, legt Mike uit. “Dat is zeer veel. Het zou dus mogelijk moeten zijn om een doorsnee pendeltrip van 30 minuten in te korten tot 5 of 10 minuten. Dat komt neer op enkele weken 'extra vakantie' per jaar als het ware.”

Meer parken, minder parkings
Het MIT Senseable City Lab werkt volop aan een studie over de langetermijneffecten van zelfrijdende voertuigen op de mobiliteit in steden: Unparking. Hiervoor baseren ze zich op onderzoek in Singapore. Naar schatting staan onze wagens 95 % van de tijd stil en nemen ze ten minste twee parkeerplaatsen in (thuis en op het werk). Volgens Carlo zullen er veel minder parkeerplaatsen nodig zijn, omdat zelfrijdende auto's actiever worden ingezet.

“In plaats van de hele dag stil te staan op een parkeerplaats, brengt een autonoom voertuig je eerst 's ochtends naar je werk. Daarna kan iemand anders uit je familie, je buurt, je kennissenkring of je stad het gebruiken”, zegt hij. Zo kunnen steden veel meer groene ruimten creëren en zullen de grenzen tussen stad en stadsrand vervagen.

Stadsontwikkeling
Hoe zal de stad van de toekomst eruitzien, behalve meer groene ruimten? “Fysiek zal er niet zo veel veranderen”, voorspelt Carlo. “Wij mensen kunnen niet zonder horizontale vlakken om op te wonen, gevels om ons tegen de buitenomgeving te beschermen en ramen om naar buiten te kijken. Wat wel zal veranderen, is hoe we ons voortbewegen, hoe we winkelen, elkaar ontmoeten, eten ...

Steden hebben een grote aantrekkingskracht, omdat het een plek is waar we ideeën, producten enz. met elkaar uitwisselen. Waarom gaan we niet allemaal in een gigantische stad wonen?”, vraagt Carlo zich af. “We zouden de hele wereldbevolking naar Cuba kunnen verhuizen (met een bevolkingsdichtheid zoals die in Manhattan ongeveer) en van de rest van onze aardbol een gigantisch Central Park maken. Wat houdt ons tegen? Hoewel de stad sommigen aantrekt door haar ontwikkelingsmogelijkheden, hebben anderen er net een grote afkeer van omdat alles duurder wordt, omdat er overal mensen om je heen zijn enzovoort.”

Het Department of Economic and Social Affairs van de VN voorspelt dat tegen 2050 twee derde van de wereldbevolking in steden zal wonen (momenteel is dat iets meer dan de helft). Dat betekent dat niets erop wijst dat die grote aantrekkingskracht van de stad – en haar vermogen om zich aan te passen, te veranderen en beter te worden – afneemt.

De nieuwe Volvo XC90 is beschikbaar met een elektrische Mild Hybrid-aandrijving, maar ook met de T8 Twin Engine met plug-inhybridetechnologie. Dit is hoe wij moderne, duurzame Zweedse luxe zien.