Kilin Ruhu

Modern bir otomobil hayal ettiğimizde aklımıza gelişmiş sensörler, yüksek çözünürlüklü ekranlar ve ileri teknolojiler gelir; kil ise çoğu zaman bu listenin dışında kalır. Oysa kil, geleceğin otomobillerinde hayati bir rol oynar.

Kil modelleme, otomotiv tasarımında neredeyse 100 yıllık bir geçmişe sahip. Buna rağmen, bu alandaki uzmanlık hâlâ sınırlı sayıda kişiyle paylaşılır; çünkü süreç yüksek gizlilik içinde, dışarıya kapalı bir çalışma alanında yürütülür. Volvo Cars’ta ortaya çıkan etkileyici kil otomobiller, kamuoyundan çok tasarım stüdyolarına hizmet eder. Onlar, fikirlerin şekillendiği ve stratejik kararların netleştiği sessiz ama kritik araçlardır.

Volvo Cars’ın kil stüdyosu, Göteborg’daki büyük tasarım binasının içinde yer alır. Yaklaşık 40 kişilik Fiziksel Modelleme departmanının bir parçası olan bu ekipte, 12 kil modelleyici uzmanı görev yapar ve buradaki çalışmalar üst düzey gizlilikle yürütülür. Bugün şekillendirilen kil otomobillerin, dört ila beş yıl sonra yollara çıkması planlandığı için o ana kadar stüdyo içindeki özel alanlarda muhafaza edilir.

Volvo Cars Fiziksel Modelleme Direktörü Jonas Almgren, “Bir otomobilde gördüğünüz her şeyi sıfırdan yaratıyoruz. En küçük düğmeden kol dayamaya kadar her detay titizlikle şekilleniyor ve ortaya çıkan sonuç ise çok disiplinli bir ustalık sürecinin ürünüdür.’’ Diyor.

Döşemeden iç mekân yüzeylerine, malzeme seçiminden renk ve aydınlatma çalışmalarına kadar pek çok farklı uzmanlık alanı bu stüdyoda bir araya gelir. Tasarım, mühendislik ve ileri üretim teknolojilerinin buluştuğu bu yapı, mümkün olan en gerçekçi kil otomobili ortaya çıkarmayı amaçlar.

Jonas Almgren, “Kil modellerin en büyük avantajı, sürecin hızlı ve net olmasıdır. Sadece birkaç saat içinde otomobilin nasıl değiştiğini birebir görerek anında kil ekleyebilir ya da çıkarabilirsiniz. Ardından otomobili dışarı alır, gerçek dünyada ve her açıdan değerlendirirsiniz,” diyor.

Süreç, tasarımcının ilk eskiziyle başlar. Otomobilin dış yüzeylerini tanımlayan sade bir dijital altyapı oluşturulur. Sonrasında kil stüdyosu ile tasarımcı, fikirleri hayata geçirmek, parçaları üretmek ve vizyonu adım adım mükemmelleştirmek için yakın iş birliği içinde çalışır. Önce farklı ölçeklerde küçük modeller hazırlanır; ardından tam ölçekli bir kil otomobil ortaya çıkar. Çekirdek yapı polistiren köpükten şekillendirilir ve üzerine yaklaşık 20–30 milimetre kalınlığında kil uygulanır.

Jonas Almgren, “Her yıl yaklaşık 50 büyük şekillendirme işlemi gerçekleştiriyor ve 50 ila 90 ton arasında kil kullanıyoruz. Bugün yaptığımız iş, klasik ustalığı modern teknolojiyle bir araya getiriyor. Kilde yaptığımız her şeyi dijital dünyaya birebir aktaran son derece gelişmiş tarayıcılara sahibiz. Bu sayede kil, dijital sürecin bir tamamlayıcısı hâline geldi. Ancak tasarıma ruhunu veren hâlâ kilin kendisi,” diyor.

Bizi, merkezinde Volvo EX90’un tam ölçekli bir modelinin yer aldığı geniş ve aydınlık bir salona alıyorlar. Otomobilin yarısı, Marsclay markasına ait kırmızımsı kahverengi kil ile kaplı. Diğer yarısı ise gerçek boyayı neredeyse birebir taklit eden Di-Noc adlı özel bir filmle sarılmış. Hemen yakınında, en küçük ses düğmesine kadar şaşırtıcı bir detay seviyesine sahip, iç mekânın kil modeli duruyor.

Kil stüdyosu iki ana bölüme ayrılmış durumda: dış tasarım modelleri ve iç mekân modelleri. Dış tasarımlardan sorumlu kıdemli kil modelleyici Tom Joyce, İngiltere’nin Coventry kentinde büyümüş. Kariyerine 1973 yılında Triumph’ta ahşap modelleyici olarak başlayan Joyce, 1990’larda kile geçiş yapmış; BMW, Audi ve Renault’daki yılların ardından Volvo Cars’a katılmış.

Tom Joyce, “Ellerimle yaratıcı bir şekilde çalışmayı seviyorum. Yeni bir otomobil tasarlamak dokunsal bir ustalık. Bu kadar yılın ardından bir formun işe yarayıp yaramadığını parmaklarımla hissedebiliyorum. Fiziksel bir kil otomobilin dehası şu: hiçbir şeyi gizleyemezsiniz. Her şey olduğu gibi ortaya çıkar,” diyor.

Dış tasarım modellerinde, doğru kıvamı elde etmek için 60–65°C’ye kadar ısıtılan daha yumuşak bir kil kullanılıyor. Ardından uygulama, yayma, törpüleme, yeniden zımparalama, parlatma; açıların, yüzeylerin, çizgilerin ve formların ayarlanmasıyla devam eden bir döngü başlıyor. Bu süreç iki yıla kadar uzayabiliyor. Kil otomobil tamamlandığında, tüm veriler dijital olarak mühendislik departmanına aktarılıyor. Frezeleme sırasında çıkarılan kil ise geri dönüştürülüyor ya da okullara bağışlanıyor.

“Bu süreçte düzenlemeler, fikirler ve kararlar gibi pek çok unsurlar değişebiliyor. En sık revize edilen başlık ise tavan yüksekliğidir. Ancak gerektiğinde her detay değişebilir; hatta sürece kimi zaman baştan başlanabilir. Zorlayıcı olsa da, her şey yerine oturduğunda ortaya çıkan tatmin duygu eşsizdir.”

Tom Joyce, kil üzerinde çalışmak ve şekil vermek için kullanılan kazıyıcılar, spatulalar, törpüler ve oyma aletleriyle dolu bir dolabı açıyor. Ayrıca tam olarak istediği sonucu elde edebilmek için kaşıklar, peynir bıçakları ya da rende uçlarından kendi yaptığı özel aletleri de kullanıyor.

Tom Joyce, “Yeni bir modelle çalışmanın ilk haftaları en keyifli dönemdir; henüz hiçbir şey kesinleşmemiştir ve sezgilerinizle ilerlersiniz. Doğaçlamaya alan vardır. Volvo’nun tasarımcılarıyla olan iş birliğini de çok seviyorum, şimdiye kadar çalıştığım en uzman ekip,” diyor.

İç mekânlardan sorumlu kıdemli kil tasarımcısı Albin Larsson için bu süreç, milimetrik hassasiyet gerektiren son derece detaylı bir çalışmadır. Uygulama sırasında, ısı tabancasıyla yumuşattığı biraz daha sert bir kil kullanır ve tüm detayları elle şekillendirir. Ardından, farklı dokulara sahip silikon kalıplardan elde edilen “boya kaplamalarını” yüzeye uygular; son aşamada ise 3D yazıcıyla üretilmiş parçaları kile entegre eder.

“En çok gösterge paneliyle çalışmayı seviyorum; çünkü inanılmaz derecede detay barındırıyor. Her şeyin doğru olması için güvenlik ve ergonomi uzmanlarıyla yakın çalışıyoruz. Oturduğunuzda nasıl hissediyorsunuz? Araç içindeki her şeyi net görebiliyor musunuz? Görüşünüzü engelleyen bir şey var mı? Bunları dijital ortamda tam olarak değerlendiremezsiniz.”

Tom gibi Albin de çeşitli kazıyıcı ve spatulalarla çalışıyor. Ancak onun en çok başvurduğu araç, sade bir bant.

“Bant, gözler ve eller bu işte en önemli araçlarım. Bant sayesinde, araç içinde bir yüzeyi yalnızca bir milimetre kaydırmanız gerektiğinde kusursuz çizgiler elde edebilirsiniz. Bir nevi cetvel gibi çalışır.”

Albin, İsveç’te pek çok fiziksel modelleme uzmanının yetiştiği Lidköping’deki Rörstrand Formakademin’de eğitim aldı. Otomotive olan ilgisi onu Škoda ve Volkswagen’e, ardından da Volvo Cars’a taşıdı.

Albin Larsson, “Beni motive eden şey ustalığın kendisi. Mükemmeliyetçiyim. Ancak iyi bir ürünün ortaya çıkışında yer almak da tarif edilmez bir duygu. Küçük bir kil parçasıyla başlayıp, dünyanın dört bir yanına ulaşan ileri teknoloji bir otomobil ortaya koyuyorsunuz. Bu gerçekten heyecan verici,” diyor.

Bugün büyük otomobil markalarının çoğunun kendi kil stüdyosu bulunuyor. Ancak Volvo Cars bu tekniği erken benimseyen markalardan biri oldu. Her şey, tasarım şefi Jan Wilsgaard’ın 1956 yılında imza attığı ilk büyük başarısı Amazon modeliyle başladı. Son yıllarda Göteborg, hem İsveç’te hem de küresel ölçekte kil modelleme alanında önemli bir merkez hâline geldi. Jonas Almgren, bunun gelecekte de devam edeceğine inanıyor.

“Bir otomobili kalbimizle satın aldığımız sürece, kil modellere her zaman ihtiyaç olacak. İnsan doğası böyle. Dijital araçlar giderek gelişiyor, ancak bir kil modelin yerini tamamen alabileceklerini düşünmüyorum. Sonuçta otomobil, fiziksel bir ürün.”